Movies

‘Overal waar ik keek leek het wel een Fellini-film’…de jeugd van Odessa, gefotografeerd voor de invasie | Fotografie

JaElena Yemchuk was 11 jaar oud in 1981, toen haar familie vanuit Oekraïne naar de Verenigde Staten emigreerde. “Ik begreep genoeg om te weten dat ik daar nooit meer iemand zou zien”, schrijft ze in het korte en suggestieve nawoord bij haar nieuwe fotoboek, Odessa. “Mijn hart brak. Het was het einde van mijn jeugd.

Yemchuks ouders groeiden op in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog en leefden tijdens het Sovjettijdperk, dat volgens hen ook het leven van hun kinderen zou bepalen en beperken als ze in Kiev zouden blijven. Tien jaar na hun vertrek gebeurde echter het onvoorstelbare en in de duizelingwekkende nasleep van de perestrojka verklaarde Oekraïne zich onafhankelijk. Bij zijn terugkeer in 2003 bezocht Yemchuk Odessa voor de eerste keer en ervoer hij uit de eerste hand de wonderbaarlijke “chaos van een nieuwe natie”. Ze herinnert zich dat ze naar het strand ging en “overal waar ik keek was het net een Fellini-film – prachtige kinderen die hun verjaardag vierden, een gek meisje dat liep met een roze ballon, een meisje verkleed als een zeemeermin. Ik had drie filmrolletjes meegebracht en na vijf minuten moest ik terug rennen om meer te halen. Op dat moment, zegt ze, “was mijn fotografische taal geboren.”

‘Een wilde plek, zo mysterieus en zo mooi’…uit Odessa door Yelena Yemchuk.

De beelden in zijn boek zijn gemaakt tijdens verschillende tegenbezoeken aan de stad tussen 2014 en 2019, na massale protesten tegen de pro-Russische president Viktor Janoekovitsj en de eerste Russische separatistische aanvallen in Donbass nabij de oostelijke grens met Rusland. Ze geven een levendig inzicht in de levendige jeugdcultuur van Odessa, een stad die Yemchuk beschrijft als “als geen ander – een wilde plek, zo vrij en open, mysterieus en mooi.” Maar ze vangen ook het gevoel gevangen te zitten tussen een onzeker verleden en een kwetsbaar heden.

Toen we elkaar spraken, was Odessa tot dusverre ontsnapt aan het bloedbad in andere Oekraïense steden, maar kreeg ze te maken met sporadische raketaanvallen van Russische oorlogsschepen in de Zwarte Zee. Sinds het begin van de oorlog is het omgevormd tot een fort, de straten zijn bijna verlaten en griezelig stil. Odessa, een haven van historisch en strategisch belang, is momenteel een stad in het ongewisse. Yemchuk barst in tranen uit als hij vertelt over het lot dat hem te wachten staat. “Het Oekraïense volk zal niet toegeven”, zei ze. “Ze hebben de vrijheid geproefd en ze zullen nooit meer teruggaan naar hoe ze vroeger waren, maar Poetin kan er niet tegen dat ze niets met Rusland te maken willen hebben.”

Uit Odessa, © Yelena Yemchuk
Fotografie: © Yelena Yemchuk

In veel opzichten is zijn fotoboek dus een ode aan een bedwelmende, jeugdige vrijheid die misschien van korte duur is, zijn camera legt het levendige karakter van de stad vast in intieme portretten, sfeervolle interieurs en opgelichte momenten. Hoewel zijn onderwerpen onvermijdelijk aspecten van de westerse jeugdcultuur hebben geabsorbeerd – tatoeages, sneakers, skateboards – ademen ze een bohemien anders-zijn dat de antithese is van hipsterisme.

“Er was daar een gebrek aan zelfbewustzijn en openheid, dat valt meteen op”, legt ze uit. “Als fotograaf voel je je aangetrokken tot deze kinderen vanwege wie ze zijn, de manier waarop ze zich vrij uitdrukken. Het was daar zo emotioneel dat het me deed denken aan hoe zoveel steden de afgelopen 30 jaar zo op elkaar zijn geworden, maar niet in Odessa – het is gewoon heerlijk tijdloos.

Yemchuks interesse in fotografie begon toen zijn vader hem een ​​camera gaf als 14-jarige cadeau. Daarna studeerde ze aan de Parson School of Design in New York voordat ze videograaf en schilder werd. In 2011 publiceerde ze haar eerste fotoboek, Gidropark, opgenomen in en rond een recreatiegebied aan de rivier de Dnjepr in Kiev, waar ze als kind de zomers had doorgebracht. Het boek vestigde een persoonlijke stijl, een samensmelting van het dromerige en het realistische, die duidelijk verschilde van zijn eerdere modefotografie. Odessa bouwt voort op deze aanpak en verdiept deze. “Wat de compositie betreft, wilde ik dat mijn foto’s filmisch waren”, zegt ze, “om de kleuren, het licht, de vreemdheid en de etherische, dromerige verbinding die ik had met de stad en haar mensen vast te leggen.”

“Wie weet wat er met hen is gebeurd”… een van de militaire cadetten gefotografeerd door Yemchuk.

In 2015 realiseerde Yemchuk zich dat veel jongeren uit Odessa zich bij het leger voegden als reactie op de annexatie van de Krim het jaar ervoor, en kort daarna kreeg ze toegang tot het jeugdopleidingsprogramma van de Odessa Militaire Academie. “Destijds wist ik nog niet wat het project zou worden, maar het veranderde al snel in foto’s van de stad, niet alleen de militaire school.”

Enkele van de meest aangrijpende portretten in zijn boek zijn die van de jongste rekruten: een engelachtig, glimlachend meisje in een te groot uniform; jonge jongens wiens strenge uitdrukkingen hun ongevoeligheid niet kunnen verbergen. “Veel van hen zeiden tegen me: ‘We hebben geen keus, we moeten gewoon doen wat we kunnen om ons land te verdedigen'”, zei ze. Nu hebben deze portretten natuurlijk een nog schrijnender weerslag. ‘Het is zes of zeven jaar later,’ vervolgt ze, ‘dus er is 90 procent kans dat ze in de oorlog zullen vechten. Wie weet wat er met hen is gebeurd?

Het boek is doorspekt met teksten van de in Oekraïne geboren dichter Ilya Kaminsky, waaronder een die getuigt van de complexe identiteit van Odessa door het hybride dialect aan te halen, dat noch Russisch, noch Oekraïens, noch Jiddisch is, maar elementen van drie heeft. Kaminsky beschrijft het als “een stad van immigranten gebouwd door immigranten voor immigranten”, wat gedeeltelijk het speciale karakter kan verklaren dat Yemchuk zo aantrok en inspireerde. Zijn aanvankelijke enthousiasme voor het project heeft nu plaatsgemaakt voor een gevoel van onzekerheid.

Verlies van onschuld... een jong meisje in uniform.
Verlies van onschuld… een jong meisje in uniform. Fotografie: © Yelena Yemchuk

“De foto is een deal tussen mij en het onderwerp en in zekere zin is het het laatste wat ik wil dat het boek nu uitkomt”, legt ze uit. “Maar ik vind het ook belangrijk om een ​​menselijk gezicht te geven op een plek die voortdurend wordt afgeschilderd als door oorlog verscheurd. Ik hoop dat mijn beelden een stad laten zien die zo ver en zo anders is, maar ook zo herkenbaar. Wat ik probeer te zeggen is: “Dit zijn jonge mensen en dit is hun land en hun leven”. Het is belangrijk om dit te zien, om te weten wat er verloren kan gaan.

About the author

samoda

Leave a Comment